Classical Music Home

Welcome to Naxos Records

Email Password  
Not a subscriber yet?  
Keyword Search
 in   
 Classical Music Home > Naxos Album Reviews

Album Reviews



 
See latest reviews of other albums...


Aloïs Van Tongerloo
Klassiek Centraal, March 2017

Ook in Turkije leeft sinds 1797 (aankomst van de eerste operazangers) en 1828 (aanstelling van Giuseppe Donizetti, broer van Gaetano) op westerse leest geschoeide klassieke muziek. Niet alleen worden Europese instrumentale werken of opera’s uitgevoerd, maar er zijn een aantal componisten die nieuw werk in deze zin presenteren. Can Atilla is een toonaangevend voorbeeld van deze strekking.

Can (spreek uit: Dzjan) Atilla werd in 1969 in Ankara geboren en hij studeerde viool aan het conservatorium van de Turkse hoofdstad tussen 1980 en 1990. Aangezien zijn vader diplomaat was, genoot hij ook muzikaal onderricht in Moskou. Zijn eerste composities dateren uit deze tijd; vooral zijn theatermuziek viel op en werd bekroond. Tussen 2005 en 2007 schreef hij de bekoorlijke Ottomaanse trilogie Cariyeler ve Geceler (Concubines en Nachten), 1453 Sultanlar Aşkına (1453 Omwille van de liefde voor de sultans), Aşk-ı Hürrem (De liefde voor Hürrem). Een traditioneel thema werd behandeld in zijn oratorium Mevlana 800. Yıl Oratoryosu (2008), maar ook hij schreef tevens een modern ballet, Call. In 2009 componeerde hij de officiële muziek voor 90ste verjaardag van de Turkse Republiek. Atilla is heel veelzijdig, naast new age, electronische muziek, vloeiden ook ballet en filmmuziek uit zijn pen.

Ter gelegenheid van de 100ste verjaardag van de Slag bij Gallipoli (de Dardanellenveldtocht) tussen de Ottomaanse en geallieerde legers (25 april 1915 tot 9 januari 1916), waarbij de Turken overwonnen, schreef Atilla twee muziekwerken. Voor de in Turkije heel succesvolle film Gallipoli 1915 componeerde hij de filmmuziek. Zijn nieuw symfonisch werk herdenkt het tragische lot van het Turkse 57ste Regiment alsook de talrijke doden van de ANZAC strijdmacht. De Symphony No. 2 in C minor Gallipoli –The 57th Regiment is een oorlogssymfonie en dat wordt heel panoramisch in de vier delen verklankt. Zoals de titel uitdrukt, wordt de herinnering aan het 57nci Piayade Alayı (57ste Regiment) onder leiding van Kaymakam (Lt.-kol.) Hüseyin Avni Bey uit Manastır gehuldigd omdat het een toonbeeld was van heroïsche moed, maar waarbij alle Turkse militairen het leven lieten. De symfonie ging in première op de vredesconferentie van İstanbul op 23 april 2015.

In het eerste deel, allegro moderato maestoso, speelt de cello een prominente rol (evenals in het tweede deel). Eigenlijk zijn deel een en twee een sinfonia concertante voor cello solo en orkest. Deel een begint met een allegro moderato maestoso en vangt aan met een orkestraal tutti. Dit vertolkt een noodlotsmotief vol van tragiek die de diepere achtergrond van de veldslag symboliseert, daarna volgt een heroïsch stuk in e-majeur dat moed en overwinning inhoudt. Vervolgens komt de cello solo met het hoofdmotief, een elegisch stuk waarbij de eerste twee thema’s met de cello gecombineerd worden. De cello drukt de gevoelens van de bevelhebber Hüseyin Avni Bey uit. Het eerste deel eindigt op een sombere wijze, namelijk de dood van het ganse regiment dat sneuvelt. Deel twee is een adagio appassionata en geeft de verzuchtingen van de soldaten weer die aan hun geliefden denken. De solo cello drukt hun gevoelens tussen plicht en emoties uit; het orkest geeft het brute geweld van de slag weer.

Het derde en vierde deel zijn opgedragen aan de ANZAC soldaten, de verliezers van de slag. In het korte derde deel, de marcia funebre – andante angoscioso, staat de sopraan centraal. Sopraan en ondersteunend orkest citeren de woorden van Mustafa Kemal paşa, (Atatürk), rechtstreeks betrokkene; het zijn woorden van respect voor en medevoelen met de moeders van de betrokken ANZAC soldaten. Deze uitspraak wordt heden teruggevonden op het herdenkingsmonument in Gallipoli. Het vierde deel, finale – andantino con moto – vivace furioso – adagio, is heel melodisch, eigenlijk melancholisch. Het begint met een romantische choraal geschreven voor de ANZAC soldaten, dan volgt een combinatie cello solo en sopraan hetgeen de broederschap tussen Turken en geallieerden weergeeft, omdat ze eigenlijk dezelfde emoties en lotsbestemmingen delen. Een treffend gedicht van de beroemde Australische dichter John Le Gay Brereton (1871–1933) wordt aangewend, hetgeen een ANZAC volkslied reflecteert. Het hoofdthema in c-majeur wordt herhaald door orkest en cello, dan volgen strijkers en sopraan. Het furioso thema is in c-mineur en verbeeldt het onheil van de veldslag. De symfonie eindigt op een lyrische toon die de vrede en vrijheid vertolkt.

Burak Tüzün is een jong dirigent die studeerde tot 2002. Tussen 2004 en 2011 was hij dirigent van het Anadolu University Symphonic Orchestra. Hij neemt vooral opnames op van moderne Turkse componisten en is docent aan het conservatorium van Ankara sinds 2012. De cellist Onur Şenler studeerde bij internationale leraren en treedt niet alleen op in Turkije, maar ook in het buitenland; hij speelt tevens in gerenommeerde Turkse kamermuziekensembles. Angela Ahısakal is een bekende coloratuursopraan die optreedt in de USA en Turkije; zij doceert aan het staatsconservatorium van de universiteit van Ankara. Het Symfonieorkest van de Bilkent Universiteit telt niet minder dan negentig musici en academici uit vele landen; ze maken opnames uit het Turkse en internationale repertorium. De prestaties van orkest, dirigent, sopraan en cellist verdienen onze volle lof omwille van de emotievolle vertolking van deze symfonie die, op klassieke leest geschoeid, toch nieuwe en verrassende klankkeuren presenteert.

Onschuld, machteloosheid, wanhoop, angst, maar ook liefde en moed worden in dit werk tot uitdrukking gebracht in de toonaard van de laatromantische traditie. Het inlevingsvermogen van de componist is heel intens en we beluisterden deze symfonie met de nodige emotie. Op een technisch perfecte wijze weet hij de emoties te kleuren en het publiek zijn boodschap over te brengen. Can Atilla is een heel modern componist met werken die heel vooruitstrevend zijn, maar ik apprecieer hem ten zeerste in zijn ‘Ottomaanse’ composities alsook in deze waar hij de meer traditioneel westerse orkestratie aanwendt. Als docent turkologie begrijp ik zeer wel de betekenis van Gallipoli en ik hoop dat hij nog meer componeert in historische zin alsook verdere Ottomaanse onderwerpen in een klassieke vorm aanvat. Deze cd is een sterke aanrader om kennis te maken met de deskundigheid en diepgang van de klassieke muziek in Turkije en Can Atilla in het bijzonder. © 2017 Klassiek Centraal





Naxos Records, a member of the Naxos Music Group